HIỆN TƯỢNG TRẺ VỊ THÀNH VIÊN VI PHẠM PHÁP LUẬT


TÌM HIỂU NGUYÊN NHÂN CỦA HIỆN TƯỢNG TRẺ VỊ THÀNH VIÊN VI PHẠM PHÁP LUẬT

(Bài đã đăng Báo Pháp luật Việt Nam)


1. Vấn đề xã hội.

Trong những năm gần đây hiện tượng trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật là một trong những hiện tượng xã hội được dư luận xã hội quan tâm và trở thành chủ đề nghiên cứu dưới nhiều cách tiếp cận: luật học tâm lý học xã hội học giáo dục học... bởi tính chất nghiêm trọng của hiện tượng cũng như mức độ nguy hại của hiện tượng đối với bản thân trẻ gia đình và xã hội.

Trên thực tế tội phạm vị thành niên thường có những xuất phát điểm tương đối giống nhau: Điều kiện kinh tế gia đình khó khăn tình trrạng hôn nhân của cha mẹ có vấn đề và các em bị đẩy ra đường kiếm sống khi còn rất nhỏ. Nhưng cũng có nhiều em sinh ra và lớn lên trong một gia đình đầy đủ về kinh tế thậm chí cha mẹ là trí thức và đang chiếm giữ những vị thế xã hội cao. Hai hoàn cảnh sống trái ngược này thường "quy định" những mảng phạm tội khác nhau. Những trẻ xuất thân từ gia đình nghèo khó phải sống trong cảnh "tan đàn xẻ nghé" thường phạm các tội trộm cắp cướp giật vận chuyển trái phép chất ma túy... Các em được hưởng cuộc sống vật chất đầy đủ được cưng chiều không thiếu một thứ gì thì lại phạm tội tổ chức sử dụng ma túy hiếp dâm trẻ em hoặc đua xe trái phép gây rối trật tự công cộng...

Đối mặt với vành móng ngựa và Hội đồng xét xử nhiều em vẫn ngơ ngác không hiểu vì sao mình phải vào tù. Những đứa trẻ con nhà giàu nghĩ một cách rất đơn giản là tiền của mình mình muốn làm gì chẳng được. Ma túy thuốc lắc được bán trong vũ trường quán bar; phim ảnh đồi trụy thì "rải đầy" trên các vỉa hè... có tiền là mua được thôi. Những cụm từ như "giao cấu với trẻ vị thành niên" "tổ chức sử dụng chất gây nghiện bị cấm"... dường như quá trừu tượng khó hiểu với chúng. Những đứa trẻ con nhà nghèo thì không biết mình bao nhiêu tuổi quê quán ở đâu; có trẻ thậm chí không biết cha mẹ là ai tên gì... Hầu hết tội phạm vị thành niên không nhận thức được hành vi phạm tội của mình. Hoặc nếu có thì không hình dung được tác hại của những hành vi đó đối với gia đình xã hội và chính bản thân mình.

2. Tìm hiểu nguyên nhân.

Khi tìm hiểu nguyên nhân của hiện tượng trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật hiện nay chúng ta phải tìm hiểu hệ thống các nguyên nhân chứ không phải nguyên nhân đơn lẻ.

Thứ nhất là tự bản thân của nhóm xã hội đặc thù này đã không tìm thấy niềm vui trong cuộc sống. Thêm nữa rất có thể họ xuất thân trong gia đình mà sự gắn kết chăm sóc lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình không được tốt. Về mặt tâm lý giai đoạn trẻ ở tuổi vị thành niên là giai đoạn có những chuyển biến lớn đòi hỏi phải có những thích nghi đối với bên ngoài. Giai đoạn này trẻ chưa thoát khỏi gia đình để hoàn toàn độc lập nhưng vẫn "đi đi về về" tiếp nhận những thông tin và xu hướng từ thế giới bên ngoài. Đối với trẻ gia đình đại diện cho thế giới rộng lớn xung quanh nó. Sự cảm nhận về thế giới về xã hội và về chính bản thân của trẻ sẽ được ảnh hưởng trực tiếp bởi thái độ hành vi niềm tin của bố mẹ chúng. Thông qua sự chăm sóc nuôi dưỡng qua cử chỉ hành động... cha mẹ đã truyền đạt lại cho con cái những giá trị niềm tin thái độ và cả những tri thức về thế giới xung quanh để trẻ phát triển mạnh khỏe thông minh trở thành những công dân tốt sau này. Nhưng nếu sự chăm sóc không phù hợp (không được quan tâm hoặc chăm sóc quá mức cần thiết) thì sẽ gây nên những strees nặng nề làm tổn thương sức khỏe tâm thần của trẻ. Trẻ dễ nảy sinh một số hành vi như chống đối nói dối thiếu tự tin kém giao tiếp bị động thiếu hòa nhập hay sợ hãi... Chăm sóc sức khỏe tâm thần tốt có kế hoạch can thiệp sớm các biểu hiện trên sẽ dần ổn định. Ngược lại các hành vi trên sẽ tiến triển lệch lạc dẫn đến rối loạn hành vi chống đối như bỏ nhà trốn học đi lang thang trầm cảm... Hậu quả là một số trẻ đã tự tử hoặc nghiện hút phạm tội ở tuổi vị thành niên.

Vấn đề đặt ra là tại sao hiện tượng trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật ngày càng gia tăng trong xã hội hiện đại? Rõ ràng việc giáo dục con cái hiện nay không giống như trong xã hội truyền thống... Về mặt tâm lý đặc trưng của trẻ bây giờ có nhiều mâu thuẫn: trẻ em lớn về mặt thể xác nhưng về mặt định hướng tâm lý chưa trưởng thành. Trong khi đó gia đình lại làm cho trẻ không tự tin vào bản thân của chính mình không biết mình lớn hay là còn bé. Đôi khi gia đình lấy chuẩn mực trẻ con để cư xử đôi khi lại xem trẻ như một người lớn. Cũng có những trường hợp phụ huynh giống như tự vệ dẫn đến những biện pháp giáo dục không phù hợp càng làm cho trẻ trở nên xa cách. Xã hội hiện nay không còn "đóng" như trước mà hầu như là một thế giới phẳng thế giới "mở" do đó cha mẹ phải liên tục thích nghi để có phương pháp giáo dục con cái phù hợp.

Thứ hai trên bình diện xã hội một bộ phận thanh thiếu niên có thể đã mất lòng tin ở cuộc sống nói chung. Đây là một vấn đề rất nhạy cảm mà có lẽ chúng ta phải thừa nhận để có thể sớm tìm được những con đường những giải pháp giúp cho nhóm xã hội đặc thù này thoát khỏi những trạng thái tinh thần tình cảm tiêu cực đã bắt đầu xảy ra đối với họ. Kinh tế thị trường với những mặt tiêu cực của nó hiện nay đang có những tác động mạnh mẽ vào thế hệ trẻ. Xác định một lý tưởng cho thanh thiếu niên bây giờ khó khăn hơn nhiều so với cách đây vài ba chục năm. Xã hội nhìn nhận đánh giá giá trị của con người cũng khác trước. Ai là hình mẫu lý tưởng? Người giàu có hay người học hành tử tế? Thế nào là người thành đạt? Việc thanh niên đi tìm bản thân mình và địa vị trong xã hội vừa dễ vừa rất khó. Trong điều kiện đó khi trẻ vị thành niên rơi vào trạng thái tinh thần tình cảm tiêu cực nếu không có định hướng đúng họ sẽ rất dễ có những hành vi vi phạm pháp luật.

Thứ ba xét trên khía cạnh văn hóa tinh thần một nhóm nhỏ thanh niên thường có xu hướng sử dụng "tiểu văn hóa" của mình để "phản ứng" lại văn hóa chung của cộng đồng...

Đối với vấn đề trẻ hay có thái độ phản ứng với người lớn theo chúng tôi có lẽ nên so sánh cấu trúc xã hội - gia đình xưa và nay. Cấu trúc xã hội - gia đình ngày xưa khá chặt chẽ trẻ em bao giờ cũng được người lớn quyết định. Những "người bề trên" được cả xã hội chấp nhận nên cơ cấu xã hội đó duy trì cả một thời gian dài. Hiện nay trẻ con được chăm lo nhiều hơn. Đối thoại giữa người lớn và trẻ em có nhiều trường hợp trở nên đánh đồng một trong 2 phía không biết mình đang đứng ở đâu: nên đứng ở "bề trên" hay là 1 người bạn với trẻ.

Một trong những khát khao của lứa tuổi vị thành niên là khao khát được khẳng định sự trưởng thành. Ngày xưa trong xã hội cổ truyền có những nghi lễ lễ thức để đánh dấu sự trưởng thành của cá nhân như săn bắn được con thú rừng mang về... còn trong xã hội hiện đại thanh thiếu niên có nhiều cách nhiều phương thức để khẳng định sự trưởng thành của mình. Do đó làm ngược lại ý của người lớn thì như là một cách thức để chứng tỏ sự độc lập của mình. Trong nhiều trường hợp trẻ vị thành niên thực hiện hành vi vi phạm pháp luật như là để "khẳng định" mình để "phản ứng" với người lớn.

3. Kết luận.

Rõ ràng là trẻ vị thành niên là một nhóm xã hội đặc thù với nhận thức còn rất non nớt do đó không thể dồn hết trách nhiệm lên vai tội phạm vị thành niên khi họ phạm pháp mà không nhận thức được hoặc nhận thức kém về hành vi của mình.

Ở Việt Nam hiện nay không có tòa án dành riêng xét xử tội phạm vị thành niên. Trẻ em phải đối diện pháp đình với thủ tục tố tụng dành cho người lớn. Lứa tuổi nhận thức điều kiện sống hoàn cảnh phạm tội... tất cả chỉ là những tình tiết dừng lại ở mức độ "xem xét" khi hội đồng xét xử quyết định bản án. Có lẽ khi xét xử những vụ án có liên quan đến trẻ vị thành niên dù ở vai trò bị cáo hay bị hại cũng nên có tòa án dành riêng với những thẩm phán luật sư nhà xã hội học chuyên về đối tượng này. Có như thế quyền lợi của các em mới được đảm bảo đúng đắn nhất.

sinh vien

hehe có tài liệu thêm để hỏi máy đứa rồi cảm ơn cô rất nhiều mà em ko tim thấy cách học tốt môn xã hội học cô chỉ giúp em với

svtaichinh

cứ như the nayf thì hôm sau tổ em sẽ ít bị có các ý kién từ các ban hihihi

hienthuan

Tui đã qua nhà anh- tuy hơi muộn- để được gặp người rất khả kính như anh giới thiệu.Quả là rất đáng trân trọng!

Nguyễn Sỹ Hồ

Hình như anh đang online ?
Cảm ơn anh ghé thăm và chia sẻ . Anh ghé blog tôi vừa xuất hiện một nhân vật rất khả kính .

hienthuan

Đây là vấn đề lớn cũng đã được nhiều nhà nghiên cứu đề cập tiếp cận ở nhiều góc độ khác nhau.Trong phạm vi một bài báo tiếp cận ở góc độ XHH tôi cũng chỉ mới nêu lên một số nguyên nhân như vậy sẽ tiếp tục nghiên cứu thêm.
Cảm ơn anh đã chia sẻ!

Lê Hoàng

Hiện tượng này hoàn toàn có thể hạn chế tối thiểu nếu chúng ta có một hệ thống giáo dục thực sự tiến bộ thực sự ưu việt với những nhà giáo dục chân chính luôn lấy sự trưởng thành của trẻ làm mục đích tồn tại và phát triển của mình. Giáo dục hiện nay chỉ tồn tại trên các trang SGK và sau cửa lớp. PHHS một lực lượng vô cùng to lớn thì bị lãng quên chỉ là đối tượng để GD móc túi! Trong khi đó KHKT thế giới phát triển như vũ bão. Các chuẩn mực liên tiếp bị phá vỡ. Trong hoàn cảnh đó trẻ không hư thì mới là lạ.
Bài viết giới hạn trong việc tìm hiểu nguyên nhân là cần nhưng cần hơn là việc đi tới nhằm đề xuất những giải pháp khả thi.
Chúc TTH thành công với việc đề xuất được giải pháp.

Thuận An

Thật đáng buồn!
Làm sao bây giờ ? câu hỏi này cho biết bạn cũng đang rất trăn trở.

thuanhien

Đúng thượng bất chính hạ tắc loạn!

thyduong

Thượng bất chính hạ tắc loạn

nhacsicodon

Khi gia đình nhà trường và xã hội suốt bao năm qua coi đạo đức như món hàng rẻ rúm . Thì đừng hỏi vì sao trẻ em ngày phạm tội nhiều. Đã vậy nhiều em còn ranh ma biết cách lẩn tránh sau khi phạm tội.
Thật đáng buồn!!! Hic hic hic.
Làm sao bây giờ ?