BÀI THƠ “CÚC ƠI!” CỦA YẾN THANH – NƯỚC MẮT RƠI THÀNH CON CHỮ


Kỷ niệm ngày Quốc tế Phụ nữ (8/3/1890 - 8/3/2009)


   Sắp tới ngày 8/3 ngày này sẽ ngập tràn những bó hoa tươi thắm những lời chúc tốt đẹp nhất dành cho phái đẹp. Phụ nữ luôn xứng đáng được tôn vinh như thế và không chỉ trong một ngày 8/3!

   Những ngày này nhìn chị em mắt sáng môi tươi nói cười tíu tít lòng bỗng chạnh nhớ về một thời chưa xa. Ngày ấy...vào lúc 16 giờ ngày 24 tháng 7 năm 1968 tại ngả ba Đồng Lộc máy bay Mỹ trong một đợt bắn phá đã giết chết 10 cô gái đang ở độ tuổi tươi đẹp nhất của một đời người họ đã ra đi khi " Gối còn thêu dở/ cơm chiều chưa ăn". Đã có nhiều tác phẩm viết về sự hy sinh anh dũng ấy trong đó bài thơ " Cúc ơi" của Yến Thanh chắc chắn sẽ có sức lay động và ám ảnh dài lâu đối với người đọc.

                                   
Ngả ba Đồng Lộc

CÚC ƠI!


                         Chị Hồ Thị Cúc
   Tiểu đội đã xếp một hàng ngang

Cúc ơi em ở đâu không về tập hợp?

Chín bạn đã quây quần đủ hết

Nhỏ - Xuân - Hà - Hường - Hợi - Rạng - Xuân - Xanh

A trưởng Võ Thị Tần điểm danh

Chỉ thiếu mình em

(Chín bỏ làm mười răng được!)

Bọn anh đã bới tìm vẹt cuốc

Đất sâu bao nhiêu bọn anh không cần

Chỉ sợ em đau nên nhát cuốc chùng

Cúc ơi! em ở đâu?

Đất nau lạnh lắm

Da em xanh

Áo em thì mỏng!

Cúc ơi! em ở đâu?

Về với bọn anh tắm nước sông Ngàn Phố

Ăn quýt đỏ Sơn Bằng

Chăn trâu cắt cỏ

Bài toán lớp Năm em còn chưa nhớ

     Gối còn thêu dở

Cơm chiều chưa ăn.

Ở đâu hỡi Cúc

Đồng đội tìm em

Đũa găm cơm úp

Gọi em

Gào em

     Khan cổ cả rồi

 Cúc ơi!


      YẾN THANH


   Khoảnh khắc đau xót nhất xúc động nhất của cảnh âm dương ly biệt giữa người sống với người chết là lễ khâm liệm nhập quan với "đũa găm cơm úp" và "hú hồn gọi vía": Đó là nỗi đau chung của nhân tình.

Trong bài thơ "Cúc ơi!" nỗi đau này xen lẫn cảm phục về người con gái 24 tuổi đời đã hy sinh vì sự nghiệp cứu nước khi "gối còn thêu dở/Cơm chiều chưa ăn" - người con gái chớm bước vào ước mơ tình yêu đôi lứa và hy sinh tức tưởi trong cái chết chưa có hạt "cơm chiều" vào bụng!...

Bài thơ của Yến Thanh không có câu chữ cụ thể nào nói về tội ác giặc Mỹ xâm lược trong chiến tranh phá hoại miền Bắc ngày 24 tháng 7 năm 1968 đã giết chết 10 cô gái thanh niên xung phong đang ở độ tuổi tươi đẹp nhất của một đời người nhưng có sức thổi bùng ngọn lửa căm thù giặc Mỹ trong trái tim người đọc qua việc tác giả dựng lại chân dung người nữ thanh niên xung phong Hồ Thị Cúc và nỗi xót thương của đồng đội. 

 Hồ Thị Cúc cũng như hàng triệu cô gái Việt Nam khác: chân chất hiền lành như "củ khoai củ sắn"... Cuộc đời lao động lam lũ "chăn trâu cắt cỏ" với mơ ước bình dị của một con người: được yêu đương được học hành... Thế mà chị đã vĩnh viễn ra đi!

Chiến tranh xâm lược luôn gắn liền với tội ác. Sự thật đó không bao giờ cũ dù nó xảy ra hôm nay hôm qua hoặc lâu hơn nữa...

Sức lay động và sự ám ảnh tâm hồn người đọc của bài thơ "Cúc ơi!" Không chỉ ở thời điểm xúc cảm nhất của cảnh âm dương ly biệt và hình ảnh người đã mất mà còn là tình cảm của những người sống người đồng đội của Hồ Thị Cúc cùng tiểu đội 4 thanh niên xung phong.

Hình tượng xuyên suốt bài thơ là người "anh" đồng đội đang vừa đào vừa "bới" vừa "gọi" vừa gào" đến "khan cổ" người "em" thanh niên xung phong Hồ Thị Cúc...

Nhịp thơ ngắt quãng câu thơ ngắn dài theo tiếng khóc tiếng nấc của những người đồng đội. Cho đến cuối bài mỗi dòng thơ chỉ còn 2 chữ như tiếng gọi đã khàn : Gọi em/gào em/.../ Cúc ơi!

Ngôn ngữ thơ chứa chan cảm xúc yêu thương. "Bọn anh đã bới tìm vẹt cuốc/.../ Cúc ơi! em ở đâu?/Đất nâu lạnh lắm/Da em xanh/Áo em thì mỏng/Cúc ơi! Em ở đâu?.

Tiếng gọi "Cúc ơi" lặp đi lặp lại 5 lần trong bài thơ không những diễn tả khung cảnh vừa đào vừa bới vừa gọi vừa gào người đồng đội "không về tập hợp" của những người còn sống mà còn day dứt ám ảnh người đọc về nỗi đau của sự mất mát hy sinh...

Cái nghĩa cái tình của những người cùng chí hướng trong những năm kháng chiến gian lao đáng quý biết bao!

   Bài thơ có giọng điệu riêng "rất Hà Tĩnh". Đó là những địa danh những sản vật của miền đất Hương Sơn nơi có "Sông Ngàn Phố" có "quýt đỏ Sơn Bằng" có cách nói quen thuộc "Chín bỏ làm mười răng được". Phải chăng quê hương Hà Tĩnh vẫn là nơi neo đậu vĩnh viễn của những người con gái thanh niên xung phong đã hy sinh ở ngã ba Đồng Lộc dù họ đã về miền Tiên nữ...?

   Khi viết bài thơ "Cúc ơi!" Yến Thanh không phải là nhà thơ đã thành danh - anh là cán bộ kỹ thuật của ngành giao thông vận tải. Dù vậy thi phẩm đã sống trong lòng bạn đọc đến nay đã hơn 40 năm do được nhà thơ sáng tác trong trạng thái tâm lý xúc cảm dâng trào. Quy luật cảm hứng trong sáng tác thơ đã giúp Yếu Thanh vượt qua những khuôn mẫu thủ pháp kỹ thuật của ngôn từ để từ tâm não mình nước mắt thoát ra rơi  thành con chữ...


·            
Hồ Thị Cúc là nữ thanh niên xung phong thuộc tiểu đội 4 Đại đội 552 tổng đội 55 do chị Võ Thị Tần làm tiểu đội trưởng đã anh dũng hy sinh cùng tiểu đội của mình khi đang san lấp hố bom sau đợt bắn phá của máy bay Mỹ ở Ngã ba Đồng lộc (Hà Tĩnh) vào 16 giờ ngày 24 tháng 7 năm 1968.

      ·             Tác giả Yến Thanh (tên thật là Nguyễn Thanh Bính) cán bộ phụ trách kỹ thuật của ngành giao thông vận tải có mặt lúc đó đã nghẹn ngào viết lên bài thơ này.

AunwicaBlala

What causes enormous blood adversity

Compression est comment dur votre sang pousse contre les parois de vos arteres lorsque votre coeur essence pompe le sang. Arteres sont les tubes qui transportent perseverent b gerer offre sang loin de votre coeur. Chaque age votre manque de sensibilite bat, il pompe le sang par de vos arteres a la vacances de votre corps. https://www.cialispascherfr24.com/cialis-generique/

Nguyễn Việt Hoàng

những đóa hoa bất tử

Về nơi “tọa độ chết” năm xưa

Nhắc đến Ngã ba Đồng Lộc (huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh), chúng ta nghĩ ngay đến tấm gương anh dũng hy sinh của 10 cô gái thanh niên xung phong khi họ mới mười tám, đôi mươi. Với tinh thần xả thân quên mình hiên ngang trước mưa bom, bão đạn, các chị chính là biểu tượng của truyền thống chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam anh hùng.

Về Ngã ba Đồng Lộc vào những ngày cuối tháng 7, ấn tượng đầu tiên với du khách là màu xanh bạt ngàn trên đồi thông, những cánh đồng lúa đang thì con gái và vườn cây trái xum xuê. Đâu đó là tiếng cười, nói bi bô của trẻ thơ như xua tan cái nắng chói chang của miền Trung, khiến không gian yên bình đến lạ thường.

Trong khung cảnh ấy, khó có thể hình dung được 45 năm trước, nơi này lại được mệnh danh là “tọa độ chết”, là “túi bom” mà đế quốc Mỹ thả xuống, nhằm ngăn chặn sự chi viện cho miền Nam. Thật không thể tin được chính trên mảnh đất này, trung bình mỗi mét vuông đất ở Ngã ba Đồng Lộc phải gánh chịu tới 3 quả bom tấn. Chỉ tính từ tháng 3 đến tháng 10/1968, không quân địch đã trút xuống nơi này 48.600 quả bom các loại. Không thể tin được nhưng đó là sự thật mà Ngã Ba Đồng Lộc phải hứng chịu.

Di ảnh 10 nữ anh hùng Ngã ba Đồng Lộc (Ảnh: TL)

Trong những ngày gian khó đó, với tinh thần xả thân quên mình “sống bám cầu bám đường, chết kiên cường dũng cảm”, hơn 16.000 thanh niên xung phong cùng các lực lượng khác như bộ đội pháo binh, dân quân tự vệ, công an đã ngày đêm phá bom, mở đường cho xe tiến vào Nam. Sau mỗi lần bom địch đánh phá, hố bom lại nham nhở mặt đường, rất khó khăn cho xe qua lại.

Khẩu hiệu “máu có thể chảy, tim có thể ngừng nhưng mạch máu giao thông không bao giờ tắt”,  nhiều đêm các anh, các chị thanh niên xung phong phải mặc áo trắng làm hàng rào, cọc tiêu dẫn lối cho xe qua an toàn. Mưa bom, bão đạn không làm khuất phục ý chí anh hùng của lực lượng thanh niên xung phong.

Tinh thần ấy được thể hiện rất rõ trong bức thư gửi mẹ của chị Võ Thị Tần, Tiểu đội trưởng, Tiểu đội 4, Đại đội 552, thuộc Tổng đội Thanh niên xung phong tỉnh Hà Tĩnh mà mỗi khi đọc lại, mỗi người không  thể cầm được nước mắt: “Mẹ ơi, ở đây vui lắm mẹ ạ, ban đêm chúng nó thắp đèn để chúng con làm đường, còn ban ngày chúng mang bom giết cá để chúng con cải thiện. Bom đạn của chúng có thể làm rung chuyển cả núi rừng nhưng không thể làm rung chuyển những trái tim của chúng con. Mẹ ơi, thời gian này mặc dù địch đánh phá ác liệt nhưng bọn con vẫn tập được nhiều bài hát mới. Cuốn sổ tay mẹ mới gửi cho con dạo nọ đã gần hết giấy rồi, mẹ gửi thêm cho con ít giấy. Mới về thăm mẹ mà sao con thấy nhớ mẹ quá, mẹ nhớ giữ gìn sức khỏe và đừng lo cho con nhiều”.

Trưa 24/7/1968 - cũng như mọi ngày, 10 cô gái thanh niên xung phong ra làm nhiệm vụ, sau khi máy bay Mỹ liên tục ném bom phá nát tuyến đường vận tải. 16h30 phút, trận bom thứ 15 trong ngày dội xuống Đồng Lộc. Một quả bom rơi xuống ngay sát miệng hầm - nơi 10 cô gái của tiểu đội 4, Đại đội 552 đang tránh bom.

Tất cả các chị đã hy sinh khi đang ở độ tuổi mười tám, đôi mươi và vẫn chưa có ai lập gia đình. Càng khâm phục hơn khi đến ngày thứ 3 đồng đội mới tìm thấy thi thể của chị Hồ Thị Cúc trên đồi Trọ Voi trong tư thế ngồi, đầu đội nón, bên cạnh là cái cuốc, 10 đầu ngón tay bị ứa máu vì đang bới đất để tìm đường ra.

Thương xót người em, người đồng đội, nhà thơ Yến Thanh nghẹn ngào viết bài thơ: “Cúc ơi” trong lúc đồng đội tìm thi thể cô:

“Tiểu đội đã về xếp một hàng ngang

Cúc ơi! Em ở đâu không về tập hợp

Chín bạn đã quây quần đủ hết

Nhỏ, Xuân, Hà, Hường, Hợi, Rạng, Xuân, Xanh

A trưởng Võ Thị Tần đã điểm danh

Chỉ thiếu mình em

Chín bỏ làm mười răng được

Bọn anh đã bới tìm vẹt cuốc

Chỉ sợ em đau nên nhát cuốc chùng

Cúc ơi! Em ở đâu?...

….Gọi em,

Gào em

Khản cổ cả rồi

Cúc ơi!”

Cảnh trong phim "Ngã ba Đồng Lộc" của đạo diện Lưu Trọng Ninh

Những cái tên hóa thành bất tử

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng trong ký ức của cô Nguyễn Thị Xanh, em gái của nữ thanh niên xung phong Nguyễn Thị Xuân thì chị Xuân của mình là người con gái xinh đẹp nhất. Chị còn nhớ chị Xuân da trắng, hay cười và tính tình rất hiền hậu.

Ngày chị hy sinh mới tròn 20 xuân xanh, cái tuổi đẹp nhất của người con gái. Biết trước có thể xa gia đình bất cứ lúc nào, chị Xuân thường xuyên gửi thư về thăm hỏi cha mẹ và động viên em gái chăm sóc cha mẹ .

Mỗi lần nhớ lại những năm tháng hai chị em quấn quýt bên nhau, những giọt nước mắt lại lăn dài trên khuôn mặt của cô Xanh: “Nhà có hai chị em, nhưng chị nói để chị đi với các bạn lên đường nhập ngũ, em ở lại đừng đi mô cả, chăm sóc bố mẹ để chị lên đường cho yên tâm, khi mô chị chuyển ngành em muốn đi mô thì đi. Trong lúc làm ở gần đấy thì bố ốm, mẹ ốm chị cũng về được 1 lần, nếu không về được thì gửi đường sữa về cho bố. Nhưng chưa được 3 năm nghĩa vụ thì chị hy sinh. Ngày giỗ thì không nói nhưng ngày thường, tôi vẫn qua mộ thắp hương cho chị, chị thiêng lắm!”.

10 cô gái thanh niên xung phong anh hùng, những cô gái bất tử bên dòng sông La đã hóa vào đất đá, tạo thành hoa lá tạo dệt nên màu xanh hòa bình của dân tộc. Tên của các chị đã hóa thành tên chung: 10 Cô gái Ngã Ba Đồng Lộc, đại diện cho hàng trăm, hàng nghìn người từ mọi miền Tổ quốc đã hy sinh trên vùng đất này.

Những giọt máu trong trắng của các chị đã thấm sâu vào đất mẹ, góp phần dựng lên biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam kiên cường, bất khuất, trung hậu, đảm đang. Các chị thực sự là tấm gương sáng cho thế hệ trẻ hôm nay và mãi mãi về sau noi theo, để sống xứng đáng với sự hy sinh cao cả của các chị.

Chị Đặng Thị Thùy, cháu dâu liệt sĩ Võ Thị Tần tự hào kể: “Về làm dâu trong gia đình, ngoài bố mẹ, tôi được chồng kể nhiều về sự hy sinh của o (cô – PV) Tần. Là phụ nữ, tôi thấy sự hy sinh của o rất vĩ đại, cống hiến tuổi thanh xuân của mình cho đất nước, dân tộc. Tôi may mắn sống trong hòa bình, có gia đình trọn vẹn, không như o - giữ mãi tuổi thanh xuân, rất thiệt thòi. Tôi cảm phục và hứa làm những việc xứng đáng với sự hy sinh cao cả của o”.

Thời gian thấm thoắt thoi đưa, 45 năm mà mới như ngày hôm qua. Ngày lại ngày, những đoàn người từ mọi miền Tổ quốc nối tiếp nhau đến viếng các chị và đồng đội của họ tại Ngã ba Đồng Lộc. Giữa dòng người ấy có cả những người đã từng vào sinh ra tử trên mảnh đất này. Mỗi lần về thăm lại chiến tuyến năm xưa lòng không khỏi nghẹn ngào, xúc động, thắp nén tâm nhang thể hiện niềm tiếc nhớ vô hạn đối với đồng chí, đồng đội của mình.

Bà Lương Thị Tuệ, cựu thanh niên xung phong từng làm nhiệm vụ phá bom, mở đường tại Ngã ba Đồng Lộc một thời xúc động nói: “Mỗi lần đến đây tôi thực sự xúc động, vì mình đã có gia đình, có con, được sống trong hòa bình; trong khi đồng đội đã ngã xuống khi đang ở độ tuổi xuân xanh”.

Nơi 10 cô gái thanh niên xung phong đã chiến đấu nay đã trở thành khu du tích lịch sử, với nhiều công trình kiến trúc đặc biệt được xây dựng như: Khu mộ 10 nữ thanh niên xung phong, Nhà bia tưởng niệm thanh niên xung phong toàn quốc, Sa bàn chiến đấu, Nhà bảo tàng, Tháp chuông Đồng Lộc… Phần mộ của 10 cô gái thanh niên xung phong nằm ở lưng chừng đồi, cây cối đâm chồi, nảy lộc, làm mát những trái tim của những chàng trai, cô gái thanh niên xung phong đang nằm lại Ngã ba Đồng Lộc.

Tại khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc những ngày cuối tháng 7, chúng tôi cũng được gặp những thanh niên sống trong thời bình, khoác trên mình màu xanh áo lính, với chiếc mũ tai bèo đang trân trọng giữ gìn, bảo quản từng kỷ vật mà các anh chị đã để lại và say sưa giới thiệu cho du khách về chiến công huyền thoại một thời hoa lửa.

Anh Nguyễn Vĩnh Lưu, cán bộ Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc, tự hào nói: “Tôi làm ở đây được 5 năm. Có nhiều công việc lựa chọn, nhưng muốn được làm việc ở đây, được làm điều mình muốn là giới thiệu cho mọi người đến tham quan sự hy sinh to lớn của các cô, các liệt sĩ”.

Xúc động, tự hào và không thể cầm được nước mắt khi tạm biệt Ngã ba Đồng Lộc, tạm biệt những đóa hoa bất tử. Thắp nén hương thơm và xin gửi lại các chị những chiếc gương soi, lược ngà và những chùm bồ kết mà ngày nào các chị vẫn dùng…

Chân bước đi mà lòng chẳng muốn rời. Hình ảnh của o Tần, o Cúc, chị Hợi, chị Nhỏ, chị Xuân, chị Hạ, chị Hường hay o  Rạng, o Xuân o Xanh như vẫn còn đây, trẻ trung, tươi tắn nhưng hiên ngang khí phách lạ thường bên dòng sông La huyền thoại.

Các chị đã gửi lại tuổi thanh xuân của mình để dệt nên gấm vóc Việt Nam, giành lại độc lập tự do cho dân tộc, là những bông hoa đẹp nhất trong các loài hoa… Tổ quốc sẽ mãi gọi các chị là những Đóa hoa bất tử ./.

Nguyễn Hoàng Việt

Văn

hay

Dương Công Nghiệp

Đôi dòng cảm nghĩ

Bài thơ đọc lại bao lần là bấy nhiêu lần tôi đã khóc. Trong chiến tranh, bao nhiêu người đã ngã xuống nhưng sự hi sinh của các cô gái gợi lên niềm khắc khoải khôn cùng. Bi thương nhưng không hề bi lụy, cái chết không dập tắt nổi hi vọng, cổ vũ tinh thần đồng đội tiến lên.

Một ngày nào đó, tôi mong muốn rằng bài thơ này được đưa vào sách giáo khoa, dạy trong nhà trường để lớp lớp thế hệ thấu hiểu, trân trọng những người ngã xuống, truyền lửa cho thế hệ mai sau bước tiếp truyền thống cha anh, khơi dậy niềm tự hào rằng đất nước ta đã sinh ra lớp người anh hùng như vậy.

Xin cảm ơn bạn Thuận An đã đưa bài thơ đến với đông đảo bạn đọc

thuan an

Đúng vậy bạn ạ "có cái chết hóa thành bất tử" và cũng "có người sống mà như qua đời".

Nguyễn Ngọc Tú

Các cô hy sinh còn sớm quá tuổi thanh xuân gắn liền với sức sống của đất nước ta :):) số phận con người thật không thể lường trước được điều gì cả nay sống mai chết mà các cô đã để lại cho đời bao tiếng thơm còn mãi mãi lưu truyền cho hậu thế

Thuận An

Chào bạn Bảo Lâm! Cảm ơn bạn đã ghé thăm và đồng cảm.
Mình cũng vừa tới Đồng Lộc thắp nén hương tưởng nhớ các chị cầu mong các chị yên nghỉ. Cuộc sống ngày nay còn ngổn ngang quá...càng buồn hơn.

Bảo Lâm

Cám ơn!

Hè rồi mình có đi Nga Ba Đồng Lộc thực sự không dấu nổi cảm xúc tôi đa khóc các chị không thành lời.Từ sâu thẳm nơi tâm hồn tôi rất thương các chị như những người ruột thịt. Nghe chị bộ đội đọc bài thơ Cúc ơi tôi nghẹn ngào vô cùng nay thấy trên blog cua Thuận mà tôi đọc lại vần không liền mạch được. Cám ơn nhà thơ Yến Thanh cám ơn thuận để tôi có được bài thơ hay rất thật này.

hienthuan

Chào anh!có anh tham gia trên này vui quá. Hy vọng anh em mình sẽ có nhiều điều trao đổi cùng nhau.Em sẽ gọi điện cho anh sau nhé.

Đỗ Trọng Phụng

Thw gui Thuận

Thuận ơi! Đỗ Trọng Phụng đây cảm ơn nhwng lời tốt đẹp của bạn! Cho anh số máy đt đi. Số máy của anh là: 01666 736 732. Có đt mới liên lạc với nhau.